Kâfi bana bilmek beni, hiç bilmesin alem,
Zira büyük afettir o şöhret, neme lazım.
Giridli Sırrı Paşa
Şöhret =Ad yapma. Ün. Şân. * Hadis ilminde: Meşhur hadis mânasında kullanılır.
(Mevki ve şöhret sahibi olmak arzusu, insanlarda üç şeyden hasıl olmaktadır.
Birinci sebep, nefsin arzularına kavuşmaktır. Nefs, arzularının, haram yollardan elde edilmesini ister.
Nevres, selîm-ü pâk gelip gitmedir hüner
Yohsa cihana günde bin âdem gelir gider
Sakızadalı Osman Nevres
Selîm= Sağlam, kusursuz. Refah ve selâmet üzere bulunan.
Pak=Temiz, saf, katıksız. Hep, tamam, mübarek, kudsi.
Selim-ül Kalb=Temiz kalbli
Sakızadalı Osman Nevres yukarıdaki beyitte demek istiyor ki; Bu dünyaya geldiğin gibi temiz ve güzel gelip gitmektir marifet; yoksa bu köhne değirmene günde binlercesi gelir, gider. Öyle ya, tertemiz gelmemiş miydik dünyaya. Geldiğimiz gibi gidememek ne büyük hüsrandır. Yazının devamını oku »
Gül-i maksûdu el buldu benim zâr olduğum kaldı
Bu hâristân-ı âlemde dil-efgâr olduğum kaldı
Şeyhülislâm Yahyâ
Maksûd : Kasd edilen, istenen.
Zâr : Ağlayan
Hâr : Diken. Hâristan : (Sadece) dikenlerin bulunduğu yer.
Dil : Gönül
Efgâr : Yaralı
Dil-efgâr : Gönlü yaralı
Allahü teala gönlü kırıklarla beraberdir.
Uhud savaşında her ev, en az bir şehid veya yaralı vermiştir. Allahü teâlâ, gönlü kırıklarla beraber olduğu için mü’minler, hâsıl olan gönül kırıklığı içinde sabretmişler; bu sabır, onların derecelerinin daha da yükselmesine ve islâmın yayılışında sür’ate vesile olmuştur.
Alim ile sohbet et, bulursun mertebe,
Cahil ile etme sohbet , dönersin merkebe.
Cehl: İlimsizlik, cahillik, bilmemezlik, ilimden mahrum olmaklık, nâdanlık, tecrübesizlik.
Cehl-i mürekkep:Bilmemekle beraber, bilmediğini de bilmemek.
Günde bir taşı binâ-yı ömrümün düştü yere,
Can yatar gafil, binası oldu viran bîhaber.
(Niyazi-i Mısrî)
Gafil=Dikkatsiz, iyi düşünmeyen, uyanık olmayan. Haberi olmayan, ihtiyatsız, başına geleceği önceden düşünmeyen. Allah’ı unutan. Kendi gayr-ı meşru zevkine dalan.
Bâğ-ı dehrin hem hazânın hem bahârın görmüşüz
Biz neşâtın da gamın da rûzgârın görmüşüz
Nâbi
hazân=sonbahar
gam=keder
dehr=Zaman, çok uzun zaman, ebedi. * Bin yıllık zaman. * Dünya.
Neşat=Sevinç. Şen şâd ve hoşdil olmak. Sürur, Neşe, keyf.
İnsan iki hâl üzeredir: Sevinç ve keder. İster kederli, ister sevinçli ol, kederini ve sevincini öyle birisine söyle ki, üzüldüğün zaman o da seninle birlikte üzülsün, sevindiğin zaman o da seninle birlikte sevinsin.
Mülk-i dünyâ kimseye kalmaz sonu berbâd olur
Ey Muhibbî şöyle farzet kim Süleymân olmuşum
Muhibbî
La’b: Oyun, boş şey. Oyun ile boş yere vakit geçirme.
Düşvarcadır eğerçi reh-i teng-i kanâat
Yokdur hatar u bîmi selâmet var içinde
Nâbî
Düşvâr : Zor
Eğerçi : Gerçi
Reh : Yol
Teng : Dar, sıkıntılı
Hatar : Tehlike
Bîm : Korku
[Kanaat dar yolu birazcık sıkıntılıdır ama tehlike korkudan uzak selâmetli bir yoldur.]
Kanaat: Aç gözlü olmayıp hırs göstermemek. Kısmetinden fazlasına göz dikmemek. Helâl ile yetinip haramı istememek. Az şeyi de olsa kısmetine razı olmak.
Aklın varsa ey kardeşim, Hakkı sevmek olsun işin
Aşk tadını tatmıyanın, Kalbi temiz olmaz imiş.
(M. Sıddîk bin Saîd rahmetullahi aleyh)
HAK (El-Hakk):
1. Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). Vâcib-ül-vücûd yâni varlığı lâzım olan, hiç yok olmayan, dâimâ var olan ve kendisinden başkası yaratmaya lâyık olmayan.
Evliyâya kim bakarsa, ten gözîle serseri,
bî basardır, cânı yokdur, ölüdür, değil diri.
Evliyâ cândır, gerekdir can gözîle bakıla,
zîrâ ki, canlı kişiler, câna olur müşteri.
Veli=Evliyâ
Evliyâ=Veliler. Nefsine değil, dâimâ Cenab-ı Hakk’ın rızâsına tâbi olmağa çalışan, ibâdet ve taatta, takvâ ve riyâzatda çok yüksek mertebelere ulaşıp Allahu tealanın mahbubu ve karibi olan büyük ve ender zâtlar.
