Ey Niyâzî, Hakka vuslat, herkese olmaz nasîb,
güneşden zıyâ alacak, ay gibi insan gerek!
MEŞÂYIH: Şeyhler, velîler, evliyâ. Şeyh kelimesinin çoğuludur.
Bir kimse, meşâyıhın ervâhı (ruhları) hep hâzırdır, bilirler dese, îmânı
gider.
Allahü teâlânın izni ile hâzır olurlar dese küfr olmaz. (Muhammed
bin Kutbüddîn İznikî ve İmâm-ı Birgivî rahmetullahi aleyh)
Peygamber efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem; “Hesâba çekilmeden
evvel, hesâbınızı görünüz” emirleri sebebi ile bâzı meşâyıh her gün ve
her gece yaptıkları işlerden kendilerini hesâba çekerdi. (Muhyiddîn-i
Arabî rahmetullahi aleyh)
Meşâyıh-ı Kirâm: Büyük velîler, büyük zâtlar.
Meşâyıh-ı kirâmın büyüklerinden biri diyor ki: Diri iken tasarruf
(himmet, yardım) yaptıkları gibi, öldükten sonra da tasarruf, yardım
yapan dört büyük velî gördüm. Bunlardan ikisi, Ma’rûf-i Kerhî ile
Abdülkâdir-i Geylânî hazretleridir. (Ahmed Hamevî rahmetullahi aleyh)
Meşâyıh-ıMüstakîm-ül-Ahvâl:Hâlleri İslâmiyet’in emirlerine uygun olan zâtlar.
Evliyâya hâsıl olan hâller, keşfler, eğer Peygamberimize sallallahü aleyhi
ve sellem tâbi olmakla berâber ise, nûr üstüne nûr olur ve şerîatin
(İslâmiyet’in) incelikleri onda hâsıl olmağa başlar.Sahâbe-i kirâmın
(Peygamber efendimizin arkadaşları) hepsi ve Selef-i sâlihin (ilk asrın
müslümanları) ve Meşâyıh-ı müstakîm-ül-ahvâl böyle idi. (İmâm-ı
Rabbânî rahmetullahi aleyh)
