Birisiyle oturup kalbin toparlanmazsa
Kalbindeki dünyâ düşüncesini senden almazsa
Onun ile sohbetten etmez isen teberrî
Tefvîz
Tefvîz: Ismarlama, havâle etme. İki ma’nâda kullanılmaktadır.
1. Bir işi sebeblere yapıştıktan sonra Allahü teâlâya havâle etmek, helâl ve faydalı şeyleri kazanmaya çalışıp da, bunlara kavuşmayı Allahü teâlâdan beklemek.
Âmî,Avâm
Beyit-i Berceste:
Kimi ar‘ar dedi kadd-i dildara kimi elif ,
Cümlenin maksudu bir amma rivayet muhtelif…
“Muhibbî” Kanunî Sultan Süleyman
ÂMÎ:
İlmi olmayan kimse. Mukallid. Çoğulu avâm’dır.
Maksad (Maksûd)
Beyit-i Berceste:
Kimi ar‘ar dedi kadd-i dildara kimi elif :
Cümlenin maksudu bir amma rivayet muhtelif…
“Muhibbˆı” Kanunˆı Sultan S¨uleyman
Hubb-ı Riyâset
Beyit-i Berceste:
Sanman bizi taleb-i devlet ü câh etmeğe geldik
Biz âleme bir yâr için âh etmeğe geldik
Yenişehirli Avnî Bey
Devlet :Peşinde olunan dünya nimetleri
Câh :Makam, mevki
Bu alemde bir talep içinde bulunduğumuz, beklentilerimizin olduğu sanılmasın. Biz bir yar (dost, sevgili) için âh etmeğe gelmişizdir. (İlâhî aşkın maksûd olduğu izâhtan vârestedir.)
Hubb-ı Fillâh, Buğd-ı Fillâh
Beyit-i Berceste:
Yeğ tutarsa ger zebân, ser dahî tutar karar
Ne gelirse nîk ü bed her kişiye dilden durur
III.Murad Han
[Dil neyi çok anarsa baş da orada sabit olur (Kişi andığını sever, sevdiğini anar). İnsana gelen iyi ve kötü her şey dildendir.]
Hubb-ı Dünyâ
Olup nâdim elim çektim hevâdan,
Pâk ettim kalbimi hubb-ı sivâdan.
Yüzüm dergâhına döndüm ilâhî,
Kapundan etme red, bu pür günâhı.
(Muhammed bin Receb rahmetullahi aleyh)
Burhân
Mısra-i Berceste:
İstemez doğru giden menzil-i maksuda delil !
Keçecizade İzzet Molla
Garaz
Beyit-i Berceste:
Hâsılım yok ser-i kûyunda belâdan gayrı
Garazım yok, reh-i ışkında fenâdan gayrı
(Fuzûlî)
(Ey sevgili! senin bulunduğun yerde, benim belâdan başka bir kazancım yoktur. Aşkının yolunda, yok olmaktan başka bir maksat, gâye taşımıyorum.)
